صدا و سیستم های صوتی

ساز نی رو دوست دارم و این علاقه بیشتر زمانی شکل گرفت که استاد محمد موسوی در آلبوم نوا مرکب خوانی به محمد رضا شجریان پاسخ میداد. بعد از آلبوم نوا مرکب خوانی تصمیم گرفتم دو تا از کارهای استاد محمد موسوی رو بگیرم. یکی سلوهای محمد موسوی بود (جلد قرمز رنگ) و دیگری همایون.

از استاد محمد موسوی چند تا کار دیگه هم دارم اما در بین کارهای ایشان آلبوم همایون رو بیشتر از همه دوست دارم. من تکنوازی رو دوست دارم و تقریبا زیاد گوش میدم البته نی در مقایسه با سنتور یا تار کمی در دراز مدت شنیدنش برام خسته کننده هست. اما اثر همایون استاد موسوی رو ساعتها گوش میدم و لذت میبرم بدون اینکه خسته ام کنه.

شاید دلیل اینکه شنیدن تکنوازی نی کمی در دراز مدت حالت یکنواخت رو به شنونده القا میکنه بخاطر محدودیت های این ساز هم از نظر گستردگی نت ها و هم از نظر ساختار هارمونیکی ساده تر صدای نی هست.

این آلبوم تکنوازی نی با همراهی تنبک کامبیز گنجه ای در دستگاه همایون و گوشه مخالف سه گاه هست.

من آلبوم ای که تهیه کردم از شرکت نوای همایون (شهرام) بود که کیفیتش خوب بود. شرکتهای دیگه ای هم این CD رو منتشر کردند که من تستشون نکردم.

من آهنگ دوم رو دوست دارم به نام Nine Million Bicycles . این آهنگ رو هر بار میرم پیش آقای رحمانی گوش میدم. فضای خاصی داره و صدای این خواننده به گوشم شنیدنی هست.

متن زیر شعر همین آهنگ هست:

There are nine million bicycles in Beijing
That’s a fact, it’s a thing we can’t deny
Like the fact that I will love you till I die

We are twelve billion light years from the edge
That’s a guess, no one can ever say it’s true
But I know that I will always be with you

I’m warmed by the fire of your love everyday
So don’t call me a liar
Just believe everything that I say

There are six Billion people in the world
More or less, and it makes me feel quite small
But you’re the one I love the most of all

We’re high on the wire
With the world in our sight
And I’ll never tire
Of the love that you give me every night

There are nine million bicycles in Beijing
That’s a fact, it’s a thing we can’t deny
Like the fact that I will love you till I die

And there are nine million bicycles in Beijing
And you know that I will love you till I die

آستان جانان اثر استاد محمد رضا شجریان با آهنگسازی و سنتور نوازی پرویز مشکاتیان و تنبک نوازی ناصر فرهنگ فر هست. این آلبوم در دستگاه بیات ترک اجرا شده و از نگاه من یکی از دوست داشتی ترین کارهایی است که در زمینه موسیقی سنتی اجرا شده است. شجریان از نگاه من توانایی فوق العاده ای در انتقال حس یک شعر دارد و مشکاتیان هم پاسخی درخور به صدای شجریان میدهد.

موسیقی سنتی ما برای برخی بیشتر تداعی کننده غم ، افسردگی و نداشتن حس زیبای زندگی است. البته هر کس با توجه به روحیاتی که دارد طبیعتا به شکلی خاص این موسیقی را درک میکند و هر کس برداشت خودش را دارد. من برعکس این عده این حس رو ندارم و احساس خیلی خوبی نسبت به این موسیقی دارم خصوصا وقتی اشعار از ادبیات عرفانی ما انتخاب بشه و اصلا فکر نمیکنم موسیقی سنتی تداعی غم یا نا امیدی است بلکه احساس میکنم این موسیقی به بهترین شکل عرفان رو روایت میکنه.

موسیقی سنتی یک حس عمیق رو در انسان نسبت به زندگی و حقیقت اون بیدار میکنه همون حسی که مولانا در اشعارش توصیف میکنه. از نگاه مولانا انسان در یک چهارچوب مقید زندگی میکنه و دنیای به این بزرگی برای انسان بی شباهت به قفس نیست. این نوع نگاه تنها در عرفان ما نیست و همه کسانی که سرشون رو از آخور روزمرگی درآوردند و بجای بازی کردن در این عالم به حقیقت عالم توجه کردند این نگاه رو باور دارند . بقول حافظ ” آدمی در عالم خاکی نمی آید بدست

عالمی دیگر بباید ساخت وز نو آدمی”.

آلبوم آستان جانان همه Track هاش زیباست و تصنیف شیدایی اون زیباترین تصنیفی است که تا بحال شنیدم :

در همه دیر مغان نیست چو من شیدایی خرقه جایی گرو باده و دفتر جایی
دل که آیینه صافیست غباری دارد از خدا میطلبم صحبت روشن رایی
شرح این قصه مگر شمع برآرد به زبان ور نه پروانه ندارد به سخن پروایی
کشتی باده بیاور که مرا بی رخ دوست گشته هر گوشه چشم از غم دل دریایی

حتما ربنای شجریان را شنیده اید ، این اثر در آلبوم به یاد پدر هست و هر سال در ماه مبارک از تلویزیون پخش میشه. دعای ربنا از چند سوره قران انتخاب شده و اجرای آن توسط استاد از نگاه من شنیدنی و جذاب است.

موسیقی متن فیلم لبه تاریکی ساخته اریک کلاپتون یکی از آلبوم های مورد علاقه من هست. در ایران شرکتی این آلبوم را بشکل CD با کیفیتی فوق العاده پایین عرضه نموده و من پیشنهاد میکنم یا CD اصل و یا Vinyl آنرا تهیه نمایید. سریال لبه تاریکی ساخته BBC است که برای ساخت موسیقی آن اریک کلاپتون و Michael Kamen با هم همکاری داشته اند. موسیقی در آهنگ لبه تاریکی حس ای خاص با خود دارد.

آلبومی از دوست خوبم علی ثمری به دستم رسید از گروه eRa که کاری در زمینه موسیقی الکترونیک با فضایی خاص شبیه به کارهای Enigma است. سرپرست گروه یک فرانسوی بنام Eric Levi هست. در خود سایت Allmusic میتوانید آهنگها را بشنوید.

خواننده این آلبوم Nathalie Cardone میباشد. تنها یک آهنگ این آلبوم باعث شد تا آنرا معرفی کنم ، اولین آهنگ این آلبوم بنام Hasta Siempre که برای آزادی خواه امریکای جنوبی دکتر چه گوارا ساخته شده است. موسیقی اسپانیایی و امریکای جنوبی را دوست دارم. اینجا در سایت آمازون میتوانید آهنگها را بشنوید.

آلبوم نیاز Niyaz کاری از خانم Azam Ali میباشد که شرکت Six Degrees آنرا به بازار عرضه نمود. خانم Azam Ali در ایران متولد شده اند و در چهار سالگی به هند رفتند و هم اکنون در ایالات متحده بسر میبرند. ایشان هم خواننده و هم نوازنده بوده و در آلبوم نیاز با آقای Ramin و Rizzo همکاری داشتند. این آلبوم را دوست بسیار خوبم آقای دکتر بنائیان به من هدیه دادند و باید از ایشان تشکر کنم ، نه تنها بخاطر این آلبوم بلکه بخاطر کمک و دلگرمی ایشان برای ادامه دادن وبلاگ. ایشان جزو Audiophile هایی هستند که اطلاعات خوبی در زمینه های فای دارند و برخلاف من موسیقی را از سرگرمی های فای بیشتر دوست دارند. خانم Azam Ali در سایت خودشان اشاره داشتند به اینکه به فرهنگ و هنر کشور مادری اشان علاقه مندند و سعی میکنند آنرا به دنیا معرفی کنند. همانطور که میدانید هالیوود فیلمی بنام ۳۰۰ ساخته که صدای خانم Azam Ali در موسیقی فیلم وجود دارد و این مساله کمی اذهان را در مورد ایشان دچار تردید کرده است. فیلم ۳۰۰ را ندیدم اما بسیاری از وبلاگ نویسان ایرانی به آن واکنش نشان دادند چرا که اینطور بنظر میرسد در این فیلم سعی شده تاریخ ایران را بشکلی غیر واقعی نشان دهد. البته در سایت خانم Azam Ali مطلبی در این مورد وجود دارد که ایشان توضیحاتی در مورد دلیل همکاری اشان برای ساخت موسیقی فیلم داده اند. در مورد کیفیت رکورد باید بگویم صدا Detail و گسترش فرکانسی خوبی داشت و صدا با حالتی زنده Live پخش میشد. سیستم من کمی در Complex Music فوروارد میشه که نمیشه تقصیر رکورد گذاشت و کمی هم سیستم من در فرکانسهای پایین به مشکل میخورد اما این مساله زیاد مشهود نبود. فضای آکوستیکی صدا یکدست و سکوت پس زمینه زیاد بود. Signal Level کمی بالاتر از حد معمول ضبط شده بود که من مجبور بودم ولوم CD Player را پایین بیارم تا بافر ورودی آمپلی فایر سیگنال را برش ندهد. البته چون موسیقی دینامیک نسبتا بالایی داشت احساس بریدگی در صدا بود و بنظرم خود رکورد کمی مشکل داشت چرا که هم فرکانسهای بالا کمی Bright با بافت خشک بود و هم Sibilance صدای خواننده با تاکید شنیده میشد. صدا ریتم و Cleanness خوبی داشت و تصویر صدا عمق و ابعاد خوبی داشت و Texture صدا میتوانست در ناحیه وسط و بالا بهتر باشد. موسیقی شنیدنی و حتی در اولین لحظات با من در ارتباط بود. اجرای موسیقی شرقی در فضای (صدای سازها) متفاوت برام جالب و شنیدنی هست. صدای خواننده شاخص خاصی داشت و حدس میزنم صدای ایشان در استودیو کمی تغییر شاخص داشت اما صدا به گوشم شنیدنی بود. صدای خواننده گرم نبود اما Sweetness خاصی داشت و با فضای موسیقی سازگار بود. از موسیقی لذت بردم ، قبلا موسیقی هندی را یکبار در خانه دکتر کیهانی شنیده بودم که در آن یک ارکستر بزرگ با سرپرستی راوی شانکار Ravi Shankar در رویال آلبرت هال لندن برای بزرگداشت جرج هریسون برنامه اجرا میکرد. در آهنگ چهارم قطعه قدیمی خراسانی “بیا بریم دشت کدوم دشت …” اجرا شد که یاد اجرای سیما بینا افتادم. در پشت جلد آلبوم تصویری از مسجد با معماری ایرانی و آیه های قران دیده میشد. در انتخاب اشعار هم از اشعار مولانا و اشعار عرفانی دیگری (فکر کنم از ادبیات هند) به چشم میخورد. اسم آلبوم هم معنی خاصی را در ادبیات عرفانی تداعی میکند. بنظر میرسه آثار مولانا در غرب تاثیر زیادی داشته و هر روز به تعداد علاقه مندان به این عارف سده ششم هجری اضافه میشود. قبلا مدونا و تعدادی از گروه های غربی هم از اشعار مولانا استفاده کرده بودند و نمیدانم چرا انسان امروز در غرب به این روح دوست داشتنی شرقی علاقه پیدا کرده است. شاید انسان علم پرست امروز در اوج رفاه و تسلط بر محیط (با ابزاری بنام علم) اون احساسی رو که باید نداره و نیاز داره تا بخود برگردد و گمشده خویش را جای دیگر جستجو کند (فکر میکنم عبارت Niyaz هم به همین مساله اشاره دارد). مولانا نگاهی متفاوت به مساله خدا ، انسان و مذهب داشت و باور داشت انسان باید بسوی پروردگارش رود ، به عالم بالا اما نه با منطق و فلسفه بافی بلکه با عشق و ایمان الهی. مولانا تلاش زیادی داشت تا ره یافتی به مساله “از کجا آمده ام آمدنم بهر چه بود؟” و درک معنای هستی داشته باشد اما برخلاف فیلسوفان به عقل ایمان نیاورد و از پرستش خدایی گفت که آرزوی دیدنش را داشت ، اینجا را ببینید. مولانا با خدایش اینگونه سخن میگوید :

کاشکی از غیر تو آگه نبودی جان من                  خود ندانستی بجز تو جان معنی دان من
تا نه ردی کردمی و نی تردد نی قبول                  بودمی بی دام و بی خاشاک در عمان من
غیر رویت هرچه بینم نور چشمم کم شود             هرکسی را ره مده ای پرده مژگان من
سخت نازک گشت جانم از لطافتهای عشق           دل نخواهم جان نخواهم آن من کو آن من
همچو ابرم رو ترش از غیرت شیرین خویش        روی همچو آفتابت بس بود برهان من
رومگردان یک زمان از من که تا از درد تو         چرخ را بر هم نسوزد دود آتشدان من
تا خموشم من ز گلزار تو ریحان می برم             چون بنالم عطر گیرد عالم از ریحان من
من که باشم مرترا من آنک تو نامم نهی               تو کی باشی مرمرا سلطان من سلطان من
چون بپوشد جعد تو روی ترا ره گم کنم               جعد تو کفر من آمد روی تو ایمان من
ای بجان من تو از افغان من نزدیکتر                  یا فغانم از تو آید یا توی افغان من

علی نادری دوست و همراه خوبم که الان دیگه پیش ما نیست این آلبوم را به من معرفی کرد. امروز بیست و سوم بهمن ماه هست ،  پنج سال پیش دراین روز سانحه هواپیمای خرم آباد رخ داد و از آن روز تنها یاد و خاطره این دوست با ماست. آلبوم یاد ایام از کارهای استاد شجریان هست با همراهی تار داریوش پیرنیاکان ، نی جمشید عندلیبی و تنبک همایون شجریان در دستگاه شور. در آوازی شجریان شعر زیر را میخواند و پیرنیاکان با تار به آن پاسخ میدهد.

به مژگان سیه کردی هزاران رخنه در دینم
بیا کز چشم بیمارت هزاران درد برچینم

الا ای همنشین دل که یارانت برفت از یاد
مرا روزی مباد آن دم که بی یاد تو بنشینم

جهان پیر است و بی بنیاد ، از این فرهاد کش فریاد
که کرد افسون ونیرنگش ملول از جان شیرینم

اگر بر جای من غیری گزیند دوست حاکم اوست
حرامم باد اگر من جان به جای دوست بگزینم

لئونارد کوهن (Leonard Cohen) را بسیاری از علاقه مندان به موسیقی در ایران میشناسند ، شاید دلیل آن اشعار زیبا و صدای خاص این نویسنده و خواننده کانادایی باشد. لئونارد کوهن را شاید بیشتر یک نویسنده بدانند تا یک خواننده چرا که او قبل از ورود به عالم موسیقی یک نویسنده بوده است. مفاهیم اشعار او زیبا و موسیقی او ساده اما شنیدنی است. سایت هارمونی مطالبی در مورد این خواننده اینجا قرار داده است و اطلاعات بیشتر در مورد این خواننده در سایت ویکیپدیا و AMG وجود دارد. آلبوم Various Positions در سال ۱۹۸۵ توسط شرکت Columbia روانه بازار شد در ۹ آهنگ و بشرح زیر :

Dance Me to the End of Love (Download it)
Coming Back to You
The Law
Night Comes On
Hallelujah
The Captain
Hunter’s Lullaby
Heart With No Companion
If It Be Your Will

اولین آهنگ این آلبوم از نگاه من یکی از شنیدنی ترین آهنگ های لئونارد کوهن هست ، هر چند آهنگهای دیگر مانند Hallelujah ، If It Be Your Will و The Captain هم بسیار شنیدنی است . موسیقی در اولین آهنگ پیچیدگی و تغییرات زیاد ندارد اما با همه سادگی ، موسیقی بهمراه صدای کوهن حس خاصی را به شنونده منتقل میسازد. صدای گیرای کوهن در این آهنگ با حزن خاصی همراه میباشد و اثر بیشتری بر شنونده دارد. نمیدونم چقدر حدسم درست هست اما احساس میکنم صدای کوهن کمی در استودیو پردازش شده و تغییر حالت داشته چرا که صدا حالت خاصی دارد ، نمیدانم اما ممکن هست واقعا آنچه که میشنویم دقیقا صدای کوهن باشد. متن زیر شعر آهنگ اول میباشد :

Dance me to your beauty with a burning violin
Dance me through the panic ’til I’m gathered safely in
Lift me like an olive branch and be my homeward dove
Dance me to the end of love
Dance me to the end of love
Oh let me see your beauty when the witnesses are gone
Let me feel you moving like they do in Babylon
Show me slowly what I only know the limits of
Dance me to the end of love
Dance me to the end of love

Dance me to the wedding now, dance me on and on
Dance me very tenderly and dance me very long
We’re both of us beneath our love, we’re both of us above
Dance me to the end of love
Dance me to the end of love

Dance me to the children who are asking to be born
Dance me through the curtains that our kisses have outworn
Raise a tent of shelter now, though every thread is torn
Dance me to the end of love

Dance me to your beauty with a burning violin
Dance me through the panic till I’m gathered safely in
Touch me with your naked hand or touch me with your glove
Dance me to the end of love
Dance me to the end of love
Dance me to the end of love