صدا و سیستم های صوتیمجموعه تجربیات شخصی در زمینه حس شنیداری و سیستم های صوتی

این CD Player از کمپانی Shanling بوده و یکی از بهترین انتخابها در محدوده قیمت زیر ۵ هزار دلار هست. سعی دارم کامپوننت هایی که هم صدای خوبی دارند و هم قیمت مناسبی را در سایت معرفی کنم چرا که اقتصاد اصل مهم زندگی است. نگاهی به Google بیندازید تا لینکهای مرتبط را بیابید. شرکت Shanling یک شرکت تولید کننده محصولات های-فای بوده که در چین فعالیت دارد اما بر خلاف تصور و نگاه بیشتر اشخاص به محصولات چینی از کیفیت بالایی برخوردار است. تا آنجایی که من میدانم نه تنها از نظر ساخت بسیار عالی است از نظر طراحی نیز در رده بالایی قرار میگیرد و قیمت تمامی کامپوننت های آن به نسبت صدایشان خوب و در بعضی موارد مانند T100 بی نظیر است. این CD Player را بارها با سیستمهای مختلف شنیده ام و تقریبا میتوانم در مورد صدایش Review بنویسم. این سورس هم خروجی Tube دارد و هم خروجی معمولی بدون طبقه لامپ و من استفاده از طبقه Tube را پیشنهاد میکنم. هم ۱۶ بیت را میخواند و هم HDCD را ، ساخت فوق العاده ای دارد ، Transport خوبی داشته و در خواندن سی دی های کپی دچار مشکل نمیشود. باید بگم همیشه استفاده از Tube را در Upstream دوست داشتم چرا که صدای دیجیتال را بهتر است با یک طبقه Tube در DAC یا Pre شنید و این خصوصیت در T-100 وجود دارد. صدای T100 در مقایسه با قیمتش گران میباشد ، منظورم از گران بودن میزان کنترل صدا ، عدم حالت پراکنده و مهمتر از همه سکوتی است که در پس زمینه صدا برقرار میباشد. صدایی که در آن هم Macro Dynamic خوب دارید و هم Micro dynamic خوب. صدای T-100 شاخص لامپ را دارد اما در مقایسه از Neutrality خوبی بهره مند است و بدون از دست دادن ریتم و دینامیک صدایی نرم با Texture خوب در ناحیه وسط دارد. در فرکانسهای پایین مشکلی نداشته اما با خروجی Tube گسترش سورس های گران Solid را ندارد اما اگر سیستم شما گسترش ناحیه پایین آن خیلی زیاد نباشد مشکلی وجود نخواهد داشت (میتوانید در صورت گسترش زیاد خروجی Solid آنرا امتحان کنید). در ناحیه بالا Sweet و خوب است و در ناحیه وسط بیشترین حرف را برای گفتن دارد ، صدایی warm ، rich و sweet ، Open که خوش صدایی Tube را در کنار Dynamic و Neutrality خوب به شما عرضه میکند. Soundstage خوبی داشته و صدا اصلا حالت فوروارد ندارد و شنونده میتواند براحتی صدای آنرا در دراز مدت بشنود. اگر به مشخصات آن نگاه کنید متوجه میشوید شباهت زیادی به CD Player معروف Musical Fidelity NuVista دارد. مجلات زیادی در مورد آن Review نوشتند و شرکت هایی هم آنرا Modify کردند. Modify کردن به این معنی است که این کامپوننت طراحی بسیار خوبی داشته و در صورت استفاده از قطعات گران تر صدایی بهتر میدهد و میتوان با تغییر بعضی از قطعات به صدایی بسیار گران در مقایسه با قیمت تمام شده رسید و تنها کامپوننت هایی Modify میشوند که پتانسیل بالایی دارند. این سورس نیاز به حداقل ۲۰۰ ساعت کار دارد تا به حالت پایدار برسد. در ایران قیمتی معادل ۱۸۰۰ دلار داشته و از طریق نمایندگی آن در ایران قابل تهیه میباشد.

بنظر شما آیا باید به اندازه ای که توانایی مالی داریم برای های-فای هزینه کنیم؟

شاید جواب این سوال را همه بدانند و بگویند نه ، اما واقعیت چیز دیگری را نشان میدهد چرا که بسیاری از آودیوفیل Audiophile ها چه در ایران و چه جاهای دیگر دقیقا به اندازه ای که توانایی مالی دارند هزینه میکنند. شاید دلیل این قضیه های فای گرفتگی باشد و شاید هم عدم آگاهی Audiophile و شاید هم عوامل دیگری چون ارضای حس مالکیت. مساله ای که باید به آن توجه شود اینست که حتی اگر فرض کنیم در حساب شما پول هنگفتی باشد خرید یک سیستم صوتی گران ممکن است انتخابی اقتصادی نباشد ، منظورم از اقتصادی بودن اینست که شما در ازای چیزی که بدست می آورید به ارزش همان چیزی را از دست بدهید و ارزش از نگاه شما حس شنیداری باشد نه چیز دیگر. به عبارت دیگر ارزش هر چیزی باید به اندازه ای باشد که برای آن چیز هزینه میکنیم. فرض کنید شما در روز یک ساعت موسیقی گوش میدهید و گوش های شما خیلی به صدا حساس نبوده و مانند یک شنونده معمولی به موسیقی گوش میدهید ، به سیستم های صوتی علاقه مندید ، هم اکنون سیستمی حول قیمت ۷ هزار دلار دارید و از سیستم صوتی خود %۹۰ رضایت دارید. فروشنده به شما یک دمو ارائه میدهد و به شما پیشنهاد میکند سیستم خود را ارتقا دهید. مطابق معمول اگر دمو خوب باشد شما بفکر ارتقا می افتید و این پیشنهاد شما را قلقلک میدهد. فرض کنید دو انتخاب دارید یکی ارتقا به یک سیستم ۱۰ هزار دلاری و دیگری ارتقا به یک سیستم ۲۵ هزار دلاری ، با شنیدن بیشتر صدا متوجه میشوید صدای سیستم اول رضایت شما را به %۹۵ افزایش میدهد و سیستم دوم رضایت شما را به %۹۷ (البته نمیشه رضایت را درصدی بیان کرد اما برای سادگی به این شکل مثال زدم ). با کمی دقت میشود نتیجه گرفت اصلا ارتقا کار اقتصادی نیست چرا که تا وقتی شنونده به %۹۰ رضایت رسیده و در روز بیش از یک ساعت به موسیقی گوش نمیدهد بهتر است با همان سیستم سر کند. اما اگر صدای سیستم رضایت را مثلا %۳۰ افزایش دهد و در مقابل هزینه زیادی نگیرد ارتقا کار منطقی میباشد. اصولا اگر کسی با هزینه حدود ۲۰ هزار دلار به صدای خوب نرسد یا خودش مشکل دارد و یا سیستم بهینه سازی نشده است. این مساله به عینه دیده شده که یک سیستم ۱۰۰ هزار دلاری در اتاقی Setup شده که از لحاظ آکوستیکی وضعیت بسیار بدی دارد و شنونده غافل از این موضوع باز در فکر ارتقا هست. بعد از درست شدن شرایط اولیه مانند آکوستیک یا چاه زمین و خرید یک سیستم Match باید اقدام به ارتقا نمود و اگر سیستم شما در حالت بهینه خود در شرایط مناسب قرار نگیرد ممکن است حتی به %۷۰ کارایی خود نرسد. بنابراین بهتر است همیشه آخرین اقدام ارتقا باشد آن هم نه بر اساس توانایی مالی بلکه بر اساس ارزش اقتصادی آن کالا. عدم توجه به ارزش شنیداری سیستم صوتی و تصمیم به ارتقا بر اساس راضی نگه داشتن احساس مالکیت در های-فای ممکن است برای شما بسیار گران تمام شود. فکر میکنم رضایت به آنچه داریم و از آن لذت میبریم برای ما کافی باشد.

یکی از مفاهیم مربوط به مشخصه یک سیستم صوتی پاسخ فرکانسی آن سیستم صوتی میباشد و یکی از شاخص های پاسخ دامنه فرکانسی یک کامپوننت در حال انتقال انرژی (بارداری) پهنای باند میباشد. پهنای باند یک سیستم صوتی به بازه فرکانسی آن سیستم میگویند بطوری که سیستم صوتی در آن بازه فرکانسی اندازه دامنه مولفه های فرکانسی آن از ۳db بیشتر کاهش نداشته باشد. هر کامپوننت برای انتقال سیگنال ولتاژ را میتوان یک فیلتر میان گذر در نظر گرفت. به شکل زیر نگاه کنید :

در شکل بالا یک کامپوننت ، پاسخ دامنه ای بین دو فرکانس f1 و f2 دارد و فرکانس f1 همان فرکانس قطع بالا میباشد و f2 فرکانس قطع پایین. پهنای باند این کامپوننت f2-f1 محاسبه میشود. اگر به مشخصه بلندگوها دقت کرده باشید این فرکانسهای f1 و f2 را در Specification میبینید و معنی آن اینست این بلندگو میتواند از فرکانس f1 (مثلا ۴۰ هرتز) تا فرکانس f2 (مثلا ۲۰ کیلو هرتز) را پوشش دهد. در حالت کلی هر چقدر بلندگو تعداد درایورهای بیشتری داشته باشد (مثلا ۳way نسبت به ۲way) پهنای باند (f2-f1) بیشتری داشته و محدوده بیشتری را پوشش میدهد. شکل زیر پاسخ فرکانسی دامنه یک بلندگو مدل Dynaudio Evidence Temptation را نشان میدهد :

هر چقدر رفتار یک سیستم در بازه فرکانسی (در حال انتقال انرژی) خطی تر باشد و پهنای باند آن بیشتر باشد و پاسخ فرکانس فاز آن نیز در این محدوده خطی تر باشد رفتار آن کامپوننت در Time Domain بهتر و پاسخ نهایی بهتر میباشد. یک سیستم صوتی باید در ناحیه شنوایی انسان (از ۲۰ تا ۲۰ کیلو هرتز) رفتاری خطی و پاسخ دامنه و فاز مناسبی برای انتقال ولتاژ در حالت بارداری (انتقال انرژی) داشته باشد. اگر کامپوننتی در DownStream مثلا بلندگو پهنای باند زیادی داشته باشد (و رفتاری خطی در کل بازه) و یک کامپوننت در Upstream مانند Pre Amplifier پهنای باند کمتر و رفتار غیر خطی تر در فرکانسهای Extreme احتمالا به مشکل بر خواهیم خورد چرا که اگر مونیتورینگ سیستم بیش از بازه فرکانسی الکترونیک را پخش کند معلوم نیست پاسخ نهایی سیستم چگونه باشد. تنها پهنای باند Upstream (به معنی f2-f1) مساله ساز نیست بلکه خطی رفتار کردن آن در هنگام انتقال انرژی و پاسخ فاز آن هم در بازه فرکانسی (خصوصا Extreme Frequency) مهم میباشد. اما جدا از مسائل تئوریک قضیه چیزی که من بدنبال نتیجه گیری آن هستم نوع انتخاب کامپوننت ها توسط شماست. تجربه نشان داده برای اینکه یک کامپوننت پهنای باند بیشتر ، رفتار خطی در انتقال انرژی در فرکانسهای Extreme و پاسخ فاز مناسبتری داشته باشد باید از قطعات بهتر و گران تر استفاده کند و این به معنی افزایش هزینه شماست. مثلا کمپانی Spectral یا GoldMund پهنای باند کامپوننت هایشان بالای ۱Mhz میباشد و قیمت های آنها هم بالای ۱۵۰۰۰ دلار و یا Weiss Medea یک DAC با پهنای باند کامل میباشد و قیمتی نزدیک ۱۰۰۰۰ دلار دارد. سیستمی که پهنای باند آن برای گوش انسان کامل باشد Full Range یا Full Bandwidths نامیده میشود. یک سیستم صوتی در همه بخشها برای افزایش پهنای باند از شما هزینه بیشتری می گیرد و همه قسمتها مانند DAC ، Pre ، Power ، Interconnects ، Speaker Cable ، Connectors ، اتصالات و بلندگو همه و همه برای اینکه در بازه فرکانسی بیشتری رفتاری خطی داشته باشند هزینه بیشتری برای ساخت می گیرند. مساله اینجاست که حتی آکوستیک هم برای فرکانسهای پایین بهتر احتیاج به ابعاد بزرگتر دارد. نتیجه اینکه پهنای باند بیشتر یعنی هزینه بیشتر و اگر بودجه شما محدود است بسمت Full Range نروید. با بودجه زیر ۱۰۰۰۰ دلار بهتر است ابتدا یک بلندگو با پهنای باند متوسط (عموما ۲way) انتخاب کنید نه یک بلندگوی Full range تا در انتخاب الکترونیک با خیال راحت تری حرکت کنید. اگر بلندگوی Full range بخرید باید نگران هزینه الکترونیک سیستم باشید و ممکن است با هزینه محدود به نتیجه مطلوب نرسید. بقول دوست خوبم لاکی نشنیدن فرکانسهای Extreme مانند زیر ۴۰ هرتز خیلی بهتر هست تا اینکه زیر ۴۰ هرتز رو با حالت ناهنجار Boom بشنویم.

لئونارد کوهن (Leonard Cohen) را بسیاری از علاقه مندان به موسیقی در ایران میشناسند ، شاید دلیل آن اشعار زیبا و صدای خاص این نویسنده و خواننده کانادایی باشد. لئونارد کوهن را شاید بیشتر یک نویسنده بدانند تا یک خواننده چرا که او قبل از ورود به عالم موسیقی یک نویسنده بوده است. مفاهیم اشعار او زیبا و موسیقی او ساده اما شنیدنی است. سایت هارمونی مطالبی در مورد این خواننده اینجا قرار داده است و اطلاعات بیشتر در مورد این خواننده در سایت ویکیپدیا و AMG وجود دارد. آلبوم Various Positions در سال ۱۹۸۵ توسط شرکت Columbia روانه بازار شد در ۹ آهنگ و بشرح زیر :

Dance Me to the End of Love (Download it)
Coming Back to You
The Law
Night Comes On
Hallelujah
The Captain
Hunter’s Lullaby
Heart With No Companion
If It Be Your Will

اولین آهنگ این آلبوم از نگاه من یکی از شنیدنی ترین آهنگ های لئونارد کوهن هست ، هر چند آهنگهای دیگر مانند Hallelujah ، If It Be Your Will و The Captain هم بسیار شنیدنی است . موسیقی در اولین آهنگ پیچیدگی و تغییرات زیاد ندارد اما با همه سادگی ، موسیقی بهمراه صدای کوهن حس خاصی را به شنونده منتقل میسازد. صدای گیرای کوهن در این آهنگ با حزن خاصی همراه میباشد و اثر بیشتری بر شنونده دارد. نمیدونم چقدر حدسم درست هست اما احساس میکنم صدای کوهن کمی در استودیو پردازش شده و تغییر حالت داشته چرا که صدا حالت خاصی دارد ، نمیدانم اما ممکن هست واقعا آنچه که میشنویم دقیقا صدای کوهن باشد. متن زیر شعر آهنگ اول میباشد :

Dance me to your beauty with a burning violin
Dance me through the panic ’til I’m gathered safely in
Lift me like an olive branch and be my homeward dove
Dance me to the end of love
Dance me to the end of love
Oh let me see your beauty when the witnesses are gone
Let me feel you moving like they do in Babylon
Show me slowly what I only know the limits of
Dance me to the end of love
Dance me to the end of love

Dance me to the wedding now, dance me on and on
Dance me very tenderly and dance me very long
We’re both of us beneath our love, we’re both of us above
Dance me to the end of love
Dance me to the end of love

Dance me to the children who are asking to be born
Dance me through the curtains that our kisses have outworn
Raise a tent of shelter now, though every thread is torn
Dance me to the end of love

Dance me to your beauty with a burning violin
Dance me through the panic till I’m gathered safely in
Touch me with your naked hand or touch me with your glove
Dance me to the end of love
Dance me to the end of love
Dance me to the end of love

برای بهینه سازی و به اصطلاح انگلیسی Tweak مسائل زیادی را باید رعایت نمود که به تک تک آنها در آینده اشاره خواهم نمود. یکی از نکاتی که باید در مورد سیستم توجه داشت و با تجربه خودم یکی از پارامترهای مهم در صداست نحوه اتصالات در سیستم میباشد. اتصالات به معنی هر بخشی است که سیستم از آنجا به بخش بعدی یا قبلی وصل میگردد مانند ترمینالهای RCA و یا XLR ورودی خروجی هر کامپوننت ، کانکتور ابتدا و انتهای هر کابل شامل تمام بخشها ، ترمینال اسپیکر ، اتصال کابل داخلی بلندگو به کراس آور و … مهمترین مساله نحوه اتصال میباشد که باید به آن توجه نمود. اگر کامپوننتی را برای خرید در نظر دارید حتما نگاهی به ترمینالهای ورودی خروجی آن بیندازید. شرکتهای معتبر از کانکتور و ترمینالهای مرغوب مانند WBT استفاده مینمایند و در بخش اتصالات استانداردهای لازم را رعایت مینمایند. اتصال کابل به کانکتور هم باید در شرایط خاص فیزیکی (دمای بالای ۲۷۰ درجه سانتیگراد) و با لحاظ نکاتی انجام شود و من پیشنهاد نمیکنم خودتان اقدام به اتصال کابل به کانکتور نمایید. بد نیست نگاهی به اینجا بیندازید. برای نگهداری بهینه اتصالات هم میتوانید از یک محصول جالب شرکت Van Den Hul بنام Solution استفاده نمایید. این محصول برای نگهداری و حفاظت از اتصالات بکار میرود. برای استفاده از آن ابتدا کانکتور یا ترمینال را با پارچه نمدار تمیز کرده و بعد از خشک نمودن سطح هادی را با فرچه داخل Solution تنها در حد مرطوب شدن بمالید. این مایع بر روی سطح هادی هم وضعیت اتصال را بهتر میکند و هم آنرا از گازهای موجود در هوا حفاظت مینماید. این محصول را میتوانید از نماینده VDH در ایران تهیه نمایید.

شرکت یارامانا نمایندگی این شرکت را اخذ نمود و هم اکنون میتوانید محصولات شرکت Shunyata را در ایران تهیه نمایید. مدیر و طراح این شرکت آقای Caelin Gabriel میباشد و تخصص این شرکت در طراحی Power Cord های حرفه ای برای مقابله با نویز میباشد. ساختار آن کمی با Power Cord های معمول بازار که از سلف و خازن استفاده مینمایند و تا حدی جریان دهی را محدود مینمایند فرق دارد. سایت شرکت اطلاعات خوبی در مورد محصولات و تکنولوژی ساخت دارد. این شرکت Power Conditioner هم تولید میکند و البته من همیشه از طرفداران Power Cord خوب بوده ام نه Power Conditioner هر چند هر وسیله ای اگر در جای مناسبش بکار رود بی فایده نخواهد بود. لیست Review ها در اینجا قرار داده شده است و گزارش مجله ۶moon هم از کمپانی Shunyata Research در اینجا آورده شده است.