صدا و سیستم های صوتیمجموعه تجربیات شخصی در زمینه حس شنیداری و سیستم های صوتی

از آنجایی که کابلها هم بخشی از سیستم انتقال سیگنال هستند آنها هم در دو حالت بالانس و غیر بالانس طراحی میشوند. کابلهای غیر بالانس RCA نام دارند بشکل زیر :

کابل RCA یک هسته دارد که سطح ولتاژ x بر روی آن وجود دارد و یک شیلد صفر ولت که بشکل استوانه هسته را احاطه کرده و از نویز محافظت میکند. حفاظت تنها به میدان الکتریکی محدود بوده و این شیلد نمیتواند سیگنال را از میدان مغناطیسی مزاحم حفاظت نماید.

کابلهای بالانس یا XLR دارای سه Pin بوده و Pin 1 آنها همان خط ولتاژ رفرنس را انتقال میدهد (Ground) و Pin 2 برای انتقال سیگنال x و Pin 3 برای انتقال سیگنال x- طراحی شده است. شکل کابل بالانس بصورت زیر میباشد :

دو خط ۲ و ۳ که سیگنالهای x و x- را همراه دارند به هم تابیده میشوند تا نسبت به میدانهای مغناطیسی مزاحم حساس نباشند و خط اول بصورت شیلدی استوانه ای دو خط ۲ و ۳ را برای حفاظت از نویز در بر میگیرد. شکل زیر شمایی از یک کابل بالانس را نشان میدهد :

برای تشریح مفاهیم مربوط به نویز و هام در سیستم صوتی ابتدا لازم است مفاهیم اولیه انتقال سیگنال تشریح شود. یک سیستم صوتی غیر از بخشهای بلندگو و بخش مکانیکی Transport را میتوان یک سیستم الکترونیک دانست و از خروجی Transport که سیگنال دیجیتال را به ما تحویل میدهد تا خروجی کابل بلندگو یک سیگنال الکتریکی در حال انتقال هست. وظیفه بخش الکترونیک سیستم صوتی انتقال سیگنال صوتی بشکل سیگنال الکتریکی میباشد. همانطور که میدانید سیگنال صوتی در فضا بصورت موج در حال انتشار میباشد و صدا بردار با قرار دادن یک میکروفن در این فضا سیگنال صوتی X را به یک ولتاژ الکتریکی با تابع x تبدیل میکند. در فرایند انتقال سیگنال x تغییر خواهد کرد اما برای سادگی فرض میکنیم سیستم تاثیری بر سیگنال نداشته و همواره x بدون تغییر میماند. منظور از ولتاژ الکتریکی همان اختلاف پتانسیل بین دو سر سیم میکروفن میباشد.

x(t)=Vb-Va

سیگنال صوتی پس از تبدیل و طی مراحلی بر روی دیسک ضبط میشود و دستگاه دیسک خوان (مانند CD Player و یا DVD Palyer) با خواندن اطلاعات دیسک همان سیگنال ولتاژ x را تولید میکند. وظیفه سیستم صوتی از این به بعد انتقال x به بلندگو میباشد. برای انتقال این اختلاف پتانسیل میتوان از روشهای مختلفی استفاده نمود ، یکی انتقال با دو سطح ولتاژ که حالت معمول بوده و آنرا UnBalance مینامیم و دیگری انتقال با سه خط ولتاژ که آنرا Balance مینامیم. اگر سیستمی از مدار ورودی Input Buffer تا مدار خروجی Output Buffer سیگنال x را در حالت balance انتقال دهد میگوییم سیستم Fully Balance هست ولی اگر فقط بافر ورودی آن سیگنال را در حالت Balance دریافت کند و مدارات داخلی حتی یک بخش سیگنال را در حالت unbalance انتقال دهد سیستم را unbalance مینامیم. در حالت unbalance ما یک سطح ولتاژ Vb داریم و یک سطح ولتاژ Va که اختلاف آنها x(t)=Vb-Va را تشکیل میدهد.

در شکل بالا ولتاژ هادی داخلی Vb بوده و سطح استوانه ای ولتاژی برابر Va دارد. مدارات در هر طبقه بر روی این دو سطح ولتاژ تاثیر گذارده و در خروجی با تغییراتی آنرا به طبقه بعدی تحویل میدهند. در مدارات Unbalance همین دو سطح ولتاژ انتقال می یابد و اکثر سیستمهای زیر ۳۰۰۰ دلار به این شکل سیگنال را منتقل مینمایند. این مدارات در حالت کلی نسبت به نویز از مدارات Balance حساس تر میباشند و هزینه طراحی آنها کمتر میباشد. سیستمهای بالانس به سیستمهایی میگویند که با سه خط ولتاژ سیگنال x را منتقل میکنند به این شکل که خط اول Pin 1 همان ولتاژ رفرنس Signal Ground میباشد . خط دوم Pin 2 که با استاندارد اروپا و امریکا hot یا non-inverting نامگذاری شده و سطح ولتاژ آن از سطح Pin 1 به اندازه x بالاتر است (استاندارد ژاپن برای Pin 2 و Pin 3 برعکس میباشد). خط سوم Pin 3 که Cold یا Inverting نامیده میشود و سطح ولتاژ آن از سطح ولتاژ  Pin 1 به مقدار x پایینتر است.

اگر بخواهیم مثالی بیاوریم میتوانیم از تقویت کننده های تفاضلی differential نام ببریم. در تقویت کننده های تفاضلی اختلاف دو سطح Pin 2 و Pin 3 تقویت شده و نسبت به Common Mode Noise حساس نمیباشد. احتمالا عبارت Fully Differential را در Specification کامپوننت ها دیده اید که اشاره به همین مساله دارد.

برای تمیز کردن سیستم صوتی لازم است ابتدا سیستم را خاموش کرده و کابل برق (Power Cord) هر کامپوننت را از برق بکشید. سپس تمامی کابلها مانند Interconect های آنالوگ و دیجیتال ونیز کابل اسپیکر را از سیستم جدا کرده (Down to Upstream Cables) و بعد هر کامپوننت را با دستمالی نرم و مرطوب که الکتریسیته ساکن تولید نمیکند تمیز نمایید. پس از اتمام کار بهتر است ابتدا بدنه هر کامپوننت را جداگانه برای لحظه ای به سطح صفر ولت زمین (Earth Line) وصل کنید. برای وصل مجدد کل سیستم ابتدا Interconnect ها سپس کابل بلندگو را وصل میکنیم و موقع اتصال هر کابلی ابتدا سر مبدا سیگنال را وصل و سپس سر مقصد را وصل نمایید. در انتها کابلهای برق را بترتیب از بالا به پایین وصل و با همین ترتیب سیستم را روشن مینمایید. بخاطر جابجایی کابلها و قطع برق سیستم ، برای مدتی حداقل چند روز لازم است تا صدای سیستم به یک حالت خوب برسد. بهتر است سیستم را با فواصل زمانی کم تمیز نکنید. رعایت مراحل بالا بخاطر حساس بودن بعضی از کامپوننت ها به نویز و حساس بودن مدار I/O به قطع و وصل ولتاژ است.

کمپانی بلندگوساز سوئدی با رنج قیمت بالا اما صدای شنیدنی که در بیشتر نمایشگاهها در اتاق Audio Federation حضور داره. جزو بلندگوهای رفرنس بوده و مانند Avalon صدایی Musical داره و بیشتر با Tube و Hybrid جمع میشه. شاخص صدای بلندگوهای این شرکت fast ، detailed ، Solid ، Focus ، Neutral بودن هست. مدل Coltrane رفرنس بوده و کلاس ساخت همه سری ها بالاست مانند کمپانی  Von Schweikert Audio از بهترین قطعات استفاده میکند (مانند استفاده از درایورهای گرانقیمت Accuton آلمانی). این کمپانی در ایران نمایندگی ندارد و من صداش رو نشنیدم. تحلیل ها رو میتونید اینجا ببینید. آدرس سایت شرکت http://www.marten.se میباشد.

از ۲۰ تا ۲۲ اکتبر نمایشگاهی از سیستمهای صوتی در هتل Marriott Tech Center واقع در شهر Denver ایالت کلرادو برپا بود. نمایشگاهی با بیش از یکصد اتاق دمو و سالن نمایش برای دوستداران صدا. اطلاعات بیشتر در سایت راکی میباشد و لیست شرکت کنندگان در نمایشگاه رو میتونید اینجا ببینید. بنظر من برپایی نمایشگاه نه تنها به رونق صنعت صدا کمک میکنه بلکه با برگزاری اون به این شکل میتونه تجربه شنیداری افراد رو افزایش بده تا بتوانند با کمترین هزینه به انتخابی معقول برسند. گزارش هر یک از مجلات در زیر آمده است :

Audio Asylum

Positive Feedback

6 Moons

EnjoyTheMusic

Secrets of Home Theater & High Fidelity

Stereophile

اگر از ADSL استفاده میکنید عکسهای بزرگی از نمایشگاه هم اینجا میباشد. اینجا هم گزارشی قرار دارد که متعلق به وبلاگ Audio Federation میباشد.

آلبوم باران عشق با آهنگسازی ، تنظیم و اجرای آقای ناصر چشم آذر و به همکاری شرکت طنین صوت به بازار عرضه شد. این آلبوم کیفیت رکورد متوسطی داشته و در استودیوی دیجیتال آقای بحرینی ضبط گردیده است. فکر کنم زمان انتشار آن پاییز ۱۳۷۳ بود. این آلبوم با تم ملایم و رمانتیک در هشت Track تنظیم شده و ساختار آن پیوسته میباشد به این معنی که هر آهنگ حال و هوایی کاملا مجزا از بقیه نداشته و مانند آثار Enigma باید آنرا از ابتدا تا انتها گوش داد. نمی دونم چرا اسم آلبوم باران عشق انتخاب شد و در ابتدای آلبوم ما صدای باران رو میشنویم؟! اطلاعاتم از ادبیات و شعر فوق العاده کم هست اما قبلا یه چیزهایی خوندم ، پس سعی میکنم دست و پا شکسته بنویسم. وقتی خاک تشنه میشه و به آب نیاز پیدا میکنه ابر و باد سراسیمه به حرکت در میان تا از آسمان بارانی بر زمین ببارد و زمین مرده دوباره زنده شود. زمین همان عالم خاکی است که انسان از عالم بالا به آن هبوط کرد و بقول بعضی ها کویر. آب هدیه ای که از آسمان به کویر نازل شد. شاید عشق همان بارانی باشد که عالم بالا به انسان هدیه داده است تا او را زنده سازد. بقول شاعر هرگز نمیرد آنکه دلش زنده شد به عشق. البته این تعابیر بیشتر اشاره به عرفان داره تا عشق میان دو انسان و آلبوم آقای چشم آذر هم در مورد عشق دو انسان هست نه عرفان اما اگه خود عشق رو با هر معنایی به باران تشبیه کنیم خیلی به خطا نرفتیم. احساس من که اینطوریه و تماشای باران و شنیدن صدای اون حال و هوای خاصی به من میده که بی ربط به عشق نیست. شاید اگه در یک جمله بگم این میشه : “زیر باران عاشق ترم”. این آلبوم منو بیاد سالهای آخر دانشگاه میندازه و تاثیر خاصی بر روی من داره. در بخش لذت شنیداری یکی از پارامتر ها حافظه قبلی هست ، یعنی این آلبوم رو شما در گذشته در چه شرایطی شنیدید و به چه شکلی با اون ارتباط پیدا کردید. موسیقی بشکلی خوب حال و هوای عشق رو بیان میکنه و در آهنگ شور عشق به اوج میرسه و دوباره آرام میگیره و به رهایی میرسه. شروع آشنایی در آهنگ اول باران عشق نام دارد و در آهنگ دوم آهنگساز سعی داره سختی انتظار رو تصویر کنه. آهنگ سوم به دیدار میرسه و در آهنگ های پنج و شش به اوج یعنی شور عشق میرسه. موسیقی در آهنگ “خواب” آرام میشه و شنونده رو بشکلی دوست داشتنی نوازش میکنه و به طلوع و رهایی میرسه. باید بگم در مورد این آلبوم میشه خیلی بهتر از این نوشت اما من بهتر از این نمیتونم بنویسم و پیشنهاد میکنم خود آلبوم رو بشنوید. شنیدن این آلبوم باعث میشه به حرف آقای امیر جلالی برسم که میگه ارتباط با موسیقی خیلی مهمتر از خود سیستم هست.