صدا و سیستم های صوتیمجموعه تجربیات شخصی در زمینه حس شنیداری و سیستم های صوتی

در بحث Signal Processing همانطور که میدانید یک سیگنال الکتریکی را به حوزه فرکانس میبریم و در حوزه فرکانس شاخصهای دامنه و فاز آنرا مورد بررسی قرار میدهیم. یک سیستم صوتی باید هم رفتاری خطی داشته باشد و هم بتواند سیگنال الکتریکی را تا حد ممکن بدون دستکاری در پاسخ فرکانسی دامنه و فاز بصورت شکل موج صوتی به شنونده تحویل دهد. در سیستمهای صوتی پیشرفته امروزی میزان خطی بودن (در حالت جریان دهی کامل) تا حد نسبتا خوبی (در مقیاس Macro خیلی خوب شده اما در مقیاس Micro نه کاملا خوب) تحقق یافته و سیستمها در این بخش با استفاده از قطعات گران و طراحی مناسب به نویز پایین و Linearity نسبتا خوبی دست پیدا میکنند. در حوزه فرکانس (با فرض خطی بودن سیستم) یک سیستم باید در دو شاخص دامنه و فاز کمترین اثر را بر روی سیگنال بگذارد و در سیستمهای پیشرفته پاسخ دامنه تا حد بسیار مطلوبی تحقق یافته است. مثلا پاسخ دامنه تقریبا تمام آمپلی فایر ها و بلندگوهای گران در محدوده شنوایی انسان Flat و هموار است اما در مورد پاسخ فاز اینگونه نیست. رمز شنیدن یک صدای خوب تنها خطی بودن و پاسخ دامنه فرکانسی Flat نیست و پاسخ فاز اثر زیادی بر حس شنیداری دارد. در سیستمهای صوتی ضعیف ترین بخش در تغییر ندادن پاسخ فاز ، بلندگو و آکوستیک اتاق میباشد و بعد از آن سورس دیجیتال و بعد از همه الکترونیک سیستم خصوصا کابلها. سورس دیجیتال بعلت محدودیت هایی که دارد مجبور است از یک فیلتر پایین گذر استفاده کند که این فیلتر پاسخ فاز را دستکاری کرده و خصوصا در فرکانسهای بالاتر مشخصه صدا تغییر می یابد. البته ضعف سورس دیجیتال تنها پاسخ فاز نبوده و مساله Linearity آن هم تا حدی باعث تغییر شاخص صدا خصوصا در لول های پایین سیگنال ، Micro Dynamic صدا هنگام پردازش چند استرینگ موازی در یک محدوده فرکانس و بافت صدا خصوصا در فرکانسهای وسط و بالا میشود. برای همین است که هنوز یک سورس آنالوگ خوب از نگاه من حتی با وجود ضعفهایی در بعضی از شاخص ها از یک سورس دیجیتال خوب برتری دارد. پاسخ فاز در بخش الکترونیک هم مهم میباشد و هر چقدر Signal Path یک مدار کوتاه تر و مدار ساده تر باشد پاسخ بهتری خواهیم داشت. مثلا مدارات لامپی از مدارات ترانزیستوری ساده ترند و پاسخ بهتری دارند (البته نه همیشه) و یک آمپلی فایر پر قدرت ترانزیستوری (مثلا ۳۰۰ وات) باید از چند طبقه ترانزیستور پشت سر هم استفاده نماید تا به آن توان دست یابد و این افزایش طبقات پاسخ فاز را تحت تاثیر قرار میدهد. یکی از دلایلی که کمپانی Pass Labs مورد توجه قرار گرفته بخاطر استفاده از طبقات کمتر و استفاده از ترانزیستورهای پرقدرت با پاسخ فرکانسی مناسب است. در مورد کابلها هم باید دقت کرد هر چقدر طراحی بشکلی باشد که ظرفیت سلفی و خازنی خط انتقال کمتر باشد پاسخ فاز بهتر خواهد بود و کاربران باید توجه داشته باشند پاسخ فاز با افزایش طول کابل تغییر کرده و هر چقدر طول کابل بیشتر باشد وضعیت بدتر میشود. استفاده از جبران سازها هم در وسط کابل تا حدی پاسخ فاز را تغییر میدهد. اما مهمترین بخش یک سیستم پاسخ فاز بلندگو و وضعیت پاسخ اتاق میباشد که هنوز بلندگوهای بسیار گران هم مشکل پاسخ فاز دارند و بسیاری از کاربران هم فضای شنیداری نامطلوب دارند. دلیل این مساله اینست که یک درایور تنها نمیتواند بخوبی محدوده شنوایی انسان را پوشش دهد و تنها در یک ناحیه خاص فرکانسی پاسخی خطی و پاسخی مطلوب در حوزه فرکانس دارد. طراح بلندگو مجبور است برای جبران این ضعف محدوده فرکانسی گوش انسان را به بازه هایی تقسیم کند و در هر بازه مثلا ۴۰۰ تا ۲۰۰۰ هرتز یک درایور قرار دهد. برای همین است بلندگو ها در فرکانسهای پایین از درایورهای بزرگتر و در فرکانسهای بالا از Tweeter استفاده میکنند تا در هر بازه به یک پاسخ مطلوب برسند. برای جداسازی محدوده فرکانسی مجبوریم از فیلترهایی بنام Crossover استفاده کنیم که پاسخ فاز این فیلترها بهمراه پاسخ فاز درایور بر روی پاسخ فاز اثر میگذارند و پاسخ نهایی فاز کل سیستم را تغییر میدهند. برای حل این مشکل یا کاهش آن ، شرکتها راه حلهایی را در نظر میگیرند. مثلا برخی شرکتها از Crossover با شاخص ۶db/octave و درایورهای پیشرفته استفاده میکنند (مانند Dunlavy) تا به پاسخ بهتری برسند. برخی مانند Theil از روشهایی برای Time Coherent کردن بلندگو استفاده میکنند. برخی هم مانند Quad ، Manger ، ۴۷ Lab ، Omega و Sound Lab سعی در ساختن درایوری میکنند که کل ناحیه فرکانسی را پوشش دهد. این روش مزایای زیادی داشته و البته در برخی شاخص ها محدودیتهایی نیز دارد اما اگر با گذشت زمان درایور تکامل یابد و شاخص های دیگرش بهتر شود شاید به بهترین پاسخ برسد (Manger در ایران نمایندگی دارد پیشنهاد میکنم آنرا بشنوید). بلندگوهایی که پاسخ فاز مناسب دارند در Time Domain رفتار بهتری داشته و در دراز مدت شنونده را آزار نمیدهند. راه حل دیگری هم وجود دارد که هم اکنون شرکتهایی چون Meridian ، TacT ، DEQX و Goldmund بر روی آن کار میکنند. در این روش بلندگو از چند درایور در نواحی مختلف فرکانسی استفاده میکند اما در قسمت کراس آور بجای کراس آور (فیلتر آنالوگ) Passive از یک کراس آور اکتیو استفاده میکند که در آن یک DSP مخفف Digital Signal Processor قرار دارد. وظیفه این DSP قسمت بندی ناحیه فرکانسی هر درایور و تصحیح پاسخ دامنه و فاز میباشد. در این روش حتی پاسخ اتاق را هم میتوان تصحیح نمود و به یک پاسخ مناسب رسید. در طراحی فیلترهای دیجیتال برای پاسخ فاز خطی از فیلترهای FIR استفاده مینمایند تا پاسخ Time Domain به ایده ال نزدیک گردد. شرکت استرالیایی DEQX با بهره گیری از نرم افزار Matlab (اینجا را ببینید) گامهایی در این زمینه برداشته است. بنظر میرسد این روش سرعت بیشتری نسبت به استفاده از یک درایور در صنعت داشته باشد و بمرور زمان بیشتر بلندگوها از این روش استفاده نمایند. در حال حاضر NHT ، Overkill Audio ، Magico به این سمت میروند (جالب اینجاست Overkill از درایورهای MSW شرکت Manger استفاده مینماید). مهمترین اثر پاسخ فاز یک بلندگو بر صدا مساله Coherence صداست و بعد از آن مساله نویز تولیدی بلندگو (بلندگوهایی که پاسخ فاز درستی ندارند انرژی را در زمان ذخیره و با تاخیر آزاد میکنند که این حالت باعث ایجاد صدای اضافه میشود) در اثر پاسخ نامناسب در Time Domain که در دراز مدت به خستگی شنونده منجر میشود. از صدای حتی بلندگوهای گران میتوان با شنیدن دقیق صدا ایراد گرفت و فرکانس کراس آور آنرا حدس زد خصوصا در استرینگهایی که پوشش آنها حول فرکانس کراس آور هست و بهترین و گران ترین بلندگوهایی که پاسخ فاز درستی ندارند در مقابل ارزانترین بلندگوهایی که از یک درایور استفاده میکنند Coherence کمتری دارند هرچند ممکن است در شاخص های دیگر خیلی بهتر باشند. برای همین است پیشنهاد میکنم هر صدایی را بشنوید شاید شما Coherence را به شاخص های دیگرصدا ترجیح دهید. پارامتر بسیار مهم دیگری که هم بر پاسخ دامنه و هم بر پاسخ فاز سیستم اثر میگذارد آکوستیک اتاق هست و اتاق پر بازگشت کل صدا را خراب میکند ، حتی اگر با استفاده از پیشرفته ترین سیستمها به پاسخ دامنه و فاز مناسب برسیم آکوستیک بد آنرا خراب میکند و همه هزینه هایی که کردید را بی نتیجه میگذارد. یک سیستم بد در یک اتاق خوب شاید با یک سیستم رفرنس در یک اتاق بد یک جور صدا بدهد. نتیجه دیگر این بحث اینست علی رغم تبلیغات و قیمت بالای برخی شرکتها همواره باید صدا را شنید و بعد تصمیم گرفت. در شکلهای زیر پاسخ بلندگو به سیگنال پله (Step Response) دو بلندگو را میبینیم که این پاسخ تا حد زیادی به پاسخ فاز بلندگو ربط دارد و یکی تقریبا حالت ایده ال را نمایش میدهد و دیگری پاسخ غیر ایده ال را :

شکل بالا پاسخ نسبتا ایده ال یک بلندگو میباشد که پاسخ بلندگوهایی تک درایوری یا به اصطلاح Full Range Single Driver به آن نزدیک است.

شکل بالا پاسخ پله یک بلندگوی ۳way با طراحی معمول را نشان میدهد که از حالت ایده ال فاصله دارد.

در گذشته عقیده بر این بود که سیستم شنوایی انسان حساسیتی به پاسخ فاز ندارد اما الان ثابت شده پاسخ فاز بر حس شنیداری اثرگذار است. در ظاهر میبینیم دو تکنولوژی این همه تفاوت دارند اما در عمل هنگام شنیدن صدا کمی این تفاوت کمتر میشود و دلیل آن هم اینست که استرینگهای صدا یک سیگنال الکتریکی با بازه فرکانسی محدود هستند و حالت پله ندارند ، ممکن است مثلا صدای خواننده در بلندگویی که فرکانس پایین و بالای کراس آور آن بین ۱۰۰ تا ۲۰۰۰ هرتز باشد Coherence خوبی داشته باشد ولی هرچقدر بازه فرکانسی استرینگهای صدا گسترده تر و در حوالی ناحیه فرکانس Crossover باشند وضعیت بدتر خواهد شد. برای همین است CD های تست شرکتهای سازنده بلندگو صداهایی را پخش میکند که بازه فرکانسی آنها خیلی به ناحیه کراس آور نزدیک نیست. مساله دیگری که ممکن است تفاوت دو پاسخ را در نگاه شنونده کمتر کند پاسخ آکوستیکی اتاق است چرا که در اتاق غیر ایده ال بخاطر بازگشتهای صدا تفاوت این دو پاسخ کمتر میشود و یک بلندگوی خوب تفاوتش با بلندگوی معمولی در محیط ایده ال خیلی محسوس تر است. ایده ال ها از نگاه پاسخ فاز مناسب :

۱) minimalist mic’ing required – no multi-mic’ing or studio mic’ing
2) no mixing board analog equalization, because analog equalization filters alter phase!
3) preferably no reverb or additional post-processing
4) phase linear amplification required (any good quality amplifier)
5) phase linear speakers, e.g. crossover-less single driver speakers like Quad electrostats
6) or Stax electrostatic headphones

منابع :

Wikipedia (Crossover – Filter) – DEQX – K+H – Arion – 6moon – Meridian – PF – TacT – 47 Lab – Music Design – Z-Systems – Miami Music – TNT – Goldmund – Linkwitz Lab – Single – Digital Correction (Part I , Part II , Part III) – REG – loudspeaker.pdf

Stereophile (Measuring Loudspeakers Part One , Part Two , Part Three)

DspGuru (FIR) – Miami – Phase Distortion

Green Audio

 Audiophilics

دیروز چهارم اسفندماه یک اتفاق پیش بینی نشده و جالب برام رخ داد. طی تماسی با آقای رحمانی به شرکت یارامانا رفتم تا با هم صدایی بشنویم. هنوز مدتی نگذشته بود که با یکی از مشتریان تماس گرفتند و قرار شد به خانه ایشان برویم. پرسیدم سیستم ایشان چیست و آقای رحمانی گفتند Wilson Audio Alexandria و منم که منتظر بودم چیزی دیگه بشنوم و یه بهانه ای پیدا کنم برای برگشتن به خانه در جا خشکم زد. راستش زیادی هیجان زده شدم چون این بلندگو را دوست داشتم بشنوم و حتی تحلیل گران دنیا هم اگر چنین موقعیتی دست بدهد خیلی خوشحال میشوند. بی شباهت به دعوت شما به رانندگی با فراری نیست. البته باید مطلبی را قبل از خود صدا بنویسم تا خیالم راحت باشد که مخاطبم ریشه این هیجانات را در من میشناسد. های فای رو دوست دارم و تجربه شنیداری برام خیلی لذت بخش هست و این شور و هیجان به این معنی نیست گران تر مساوی با لذت شنیداری بیشتر و همه هیجان من به خود صدا بر نمیگردد بلکه به یک حس خاص و این حس را شاید مجلات ، تبلیغات عالم های فای و … بوجود آوردند تا من با شنیدن نام Alexandria خوشحال شوم. این بلندگو قیمتی حدود ۱۳۵۰۰۰ دلار دارد و تنها قیمتش کافیست تا شنیدن آنرا برایم جذاب کند. ویلسون شرکتی است که تا حدی آبروی بلندگو سازی آمریکا محسوب میشود و تقریبا در همه مجلات هم تبلیغ دارد و هم Review . اگر در مورد یک برند گران قیمت مینویسم دلیلش این نیست که در مخاطبم شور و علاقه به خرید آن محصول را ایجاد کنم و کمک کنم یک شرکت خارجی برای هر واحد ۱۳۵۰۰۰ دلار ارز از کشور خارج کند. نوشتن در مورد این محصولات تنها یک علاقه هست که امیدوارم تاثیرش در خواننده بصورت تبلیغ و تحریک نباشد. منم دوست داشتم در ایران چنین شرکتهایی بود و من با خیال راحت از اونها مینوشتم تا اگر تبلیغی میشد ارز از کشور خارج نمیشد. متاسفانه در حال حاظر تنها میتوانیم محصولات شرکتهای خارجی را review کنیم و من سعی میکنم تا آنجا که میتوانم با ارائه تصویری واقعی (از نگاه خودم) بدون دخالت دادن احساسات از واقعیت بنویسم تا در هر صورت خواننده بتواند با کمترین هزینه به بهترین پاسخ برسد.

آقای ویلسون و همسرشان در بیشتر نمایشگاهها حضور دارند و این شرکت تنها بلندگو طراحی میکند نه چیز دیگری. تکنولوژی ساخت بلندگوها درایورهای معمول بوده که با حرکت در محور z سیگنال صوتی را در همان جهت تولید میکنند و در قسمت Tweeter از Tweeter های Focal ( بعد از Modify آن در شرکت ویلسون) استفاده مینمایند. مشخصات این بلندگو بشرح زیر میباشد :

Nominal Impedance: 8 ohms
Woofer: One 15 inch – One 13 inch
Midrange: Two 7 inch (vented enclosures)
Tweeter:Ambience: One 3/4 inch Supertweeter
Tweeter: One Inverted Titanium Dome
Sensitivity: 95 dB@ 1 watt (2.83V at 1 meter)
Minimum Amplifier Power: 20 WPC
Frequency Response: (with port contribution)
+0, -2dB 18 Hz – 22.5 kHz
Height: 72 inches
Width: 17.5 inches
Depth: 26.75 inches
System Product Weight: (each) 750 lbs (system) 1500 lbs
Approx. Shipping Weight: (for complete system) 2,286 lbs

حول و حوش ساعت هفت بعد از ظهر رسیدیم به خانه دوست آقای رحمانی و وارد اتاق های فای شدیم . ایشان بتازگی سیستم ارتقا داده بودند و سیستم عبارت بود از :

dCS Verdi Transport (15,000$)

dCS Delius D/A Converter 24/192 (10,000$)

Krell Evo One Power Amplifier (45,000$/Pair)

Krell Evo Two Pre Amplifier (40,000$/Pair)

Shunyata Research Interconnect & SpeakerCable

تقریبا این دومین باری است که قیمت سیستم بالای ۲۰۰ هزار دلار قرار میگیرد. مشکل این بود کابل بلندگو و IC کمتر از ۱۰۰ ساعت کار کرده بودند و نه تنها Break in نشده بودند بلکه یک ساعت پیش کاملا تکان خورده و از جای خود جابجا شده بودند. به این میگویند بدشانسی چرا که در این وضعیت اصلا نمیشه در مورد صدا حرف زد و صدا شاخصهای مهم را خصوصا Texture نشان نخواهد داد. سیستم زیر ۵۰ درصد کارایی خودش در حال پخش صدا بود. البته یه چیزهایی بعنوان Pre Review مینویسم تا زمانی که ویلسون را در شرایط بهینه بشنوم. به این دوستمان گفتم بدون دست زدن به کابلها و جابجایی آنها بگذارد سیستم یک هفته کار کند تا به یک حالت Optimum برسد. فضای آکوستیکی نسبتا بزرگ بود و حجم کافی داشت اما شرایط آکوستیکی خوب نبود و مانند اکثر خانه ها از هیچ جاذب یا Diffuser استفاده نشده بود. سقف کوتاه نبود اما یک شکل هندسی خاص داشت که بنظرم تاثیر نا همگونی بر صدا ایجاد میکرد و فاصله دیوارهای بغل خیلی زیاد نبود و بازگشت های آن تا حدی خصوصا در کناره ها قابل درک بود. با شناختی که از صدای ویلسون داشتم انتظار داشتم عرض ، عمق و ابعاد Stage بزرگی داشته باشیم اما فضای آکوستیکی و کابلها این اجازه را نمیداد. کمی سیستم کارکرد و گرم شد ، مشخصه جالب صدای ویلسون یکدست بودن صدای درایورها ، صدای طبیعی و آرام ، سرعت پاسخ دهی سریعتر در مقایسه با بلندگوهای درایوری و Neutrality بالا بود. صدای بلندگو کاراکتری به صدا اضافه نمیکرد و صدا کاملا تحت کنترل پخش میشد. ویلسون پترن وایدی دارد و الگزاندریا هم این شاخص را دارد و شما در فضای بزرگی تصویری یک شکل دارید بدون حساسیت به تغییر مکانی (افقی و عمودی مکان شنونده) که البته دیوارهای بغل عرض Sweet Spot را محدود میکردند. با وضعیتی که کابلها داشتند نمیشد در مورد صدا حرف زد چرا که سیستمی در این کلاس براحتی محدودیتها در هر بخش را بخوبی نشان میدهد و شاخصهای صدا از جمله گسترش فرکانسی هم ناحیه بالا و هم پایین ، detail صدا ، Soundstage صدا ، توان پردازش استرینگهای موازی ، ریتم Timing ، سکوت صدا ، Bass و از همه مهمتر شفافیت ، Purity و Texture صدا قابل توضیح نبودند. به این میگویند بد شانسی. Krell در سری جدید خود یعنی EVO انگار تغییراتی در فرکانسهای بالا داشته و حدودا میشد حدس زد نسبت به سری FPB در ناحیه بالا گسترش بیشتری پیدا کرده است بقول دوستان White تر شده است. صدا شاخص دیجیتال را با خود داشت (علی رغم ادعای عدم تفاوت dCS با سورس آنالوگ) اما خیلی نا محسوس تر از سورس های دیگر دیجیتال و البته الان نمیتونم اطلاعات دقیق تری بدهم چون محدودیت سیستم اجازه نمیداد بیشتر بفهمم. تقریبا صدای ناحیه بالا به نسبت سورس های دیجیتال طبیعی تر، آرام تر و یکدست تر بود. در فرکانسهای پایین گسترش و کنترل کامل نداشتیم چرا ؟ چون هم فضای آکوستیکی کاملا ایده ال نبود و هم کابلها مانع بودند. مطمئن بودم صدا در حالت بهینه بسیار زنده تر ، شفافتر(غیر گنگ) و بهتر میشد. سیستم احتیاج به گراندینگ مناسب داشت چرا که Start/Stop ها سریع اما همراه با نویز بود و جریان صدا نرمی لازم را نداشت. به این دوستمان مساله Phase را توضیح دادم و با تغییر آن به یک حالت بهینه رسیدیم و به ایشان توصیه کردم برای هر رکورد از این Phase Selector استفاده نمایند. بعضی رکورد ها در حالت invert رکورد شده اند و با تغییر فاز تصویرشان درست میشود. فاز اشتباه تصویر صدا را فوروارد و جریان صدا را نا آرام میکند. عکسی که در بالا قرار داده شده است عکس از خانه این دوست عزیز نبوده و آن را از اینترنت گرفتم اما ویلسون الگزاندریا از نزدیک فوق العاده زیباست. با همه بزرگیش راحت در دل جای میگیره و احتمالا در صورت پر بودن حساب بانکی ۱۳۵ هزار تا ازش کم میکنه. اعتراف میکنم بلندگویی به این خوشگلی ندیدم. در مورد Dynamic Range باید اعتراف کرد این بلندگو فوق العاده هست و نه تنها در ولوم های پایین صدایی شفاف و دقیق بدون از دست دادن Micro دارد در ولوم های بالا نیز اصلا احساس Compress در صدا شنیده نمیشود. تنها به اندازه خیلی کمی در ولوم خیلی پایین درایورهای باس کمی تنبل تر نشان میدهند که بیشتر در حد حدس هست و نمیتوان در این شرایط اظهار نظر دقیق کرد. خیلی مهم هست صدا در همه ولوم ها حالت یکدست ، شفاف و راحتی را داشته باشد. داشتیم دایانا کرال میشنیدیم ، آهنگ Broken Dreams که حال و هوای خاصی داشت و ولوم را زیاد کردیم تا به یاد آرزوهای برآورده نشده بیفتیم.

سیستم صدایی زیر ۵۰ درصد Performance خودش را داشت و ما هم اونجا حرص میخوردیم که ویلسون باز در شرایط غیر بهینه شنیده شد. مثل این میماند که شما سوار فراری شوید اما زیر آن از لاستیک های پیکان استفاده کنند. فکر میکنم سیستمی با کلاس قیمتی ۲۰۰ میلیون نیاز به حداقل ۱۵ میلیون کابل دارد و مهمتر از همه بلندگویی به این Neutrality که کاملا Full Range هست به Upstream حسایت زیادی داشته و یک کابل خوب مانند Siltech را میطلبد. صدای خوب Reviewer را تشویق میکند تا میتواند از صدا بنویسد اما صدای غیر بهینه همه احساس و شوق مثبت را میگیرد. اما اگر من جای این دوست میبودم (که نیستم) :

ابتدا وضعیت آکوستیک را درست میکردم و اتاق را شیلد میکردم. یک روز تمام برای Speaker Placement و تنظیم فاصله درایورها از گوش وقت میگذاشتم. یک چاه زمین ایجاد و به سیستم یک گراند خوب میدادم. کابل برق را مستقیما از کنتور میکشیدم و برای طبقات کم انرژی از یک AC Regenerator خوب استفاده میکردم. کابل بلندگو و Interconnect را تعویض و برایش ۱۵۰۰۰ دلار هزینه میکردم. سیستم را بدون ایجاد لوپ گراند Setup میکردم. شلوغی پشت Rack و در هم رفتگی کابلها را درست میکردم و کامپوننتها را با فاصله بر روی Rack لرزه گیر و بدون تداخل و نزدیکی کابلها میچیدم. کل Audio CD های آرشیو را از نو میخریدم و سیستم را یک هفته Play میکردم. بعد از یک هفته وارد اتاق میشدم و آهنگی از لئونارد کوهن میگذاشتم تا ببینم تفاوت از کجا تا کجاست.

لیست تحلیلها اینجاست و اگر فرصتی بشود عکسهای ویلسون را در سایت میگذارم. گزارش Soundstage را در سه بخش اینجا ببینید.

شرکت یارامانا yaramana همیشه با بلندگوها و سیستم های گران به شنونده دمو میدهد و خود من کمتر شده در شرکت صدای یک سیستم ارزان را بشنوم. بلندگوهایی مانند Wilson System 7 ، Wilson MAXX ، Sonus Faber Stradivari ، Martin Logan و اخیرا Revel . این مساله باعث میشود انتظار شنونده بالا رود و هنگام شنیدن یک سیستم با قیمت متوسط یا پایین کمی دچار مشکل شود. منظورم از مشکل اینست صدای سیستم با Fidelity پایین تر اون حالت خوشایند را نداشته و شنونده را راضی نمیکند. در چنین شرایطی هنگام شنیدن صدا حداقل قبل از عادت کردن به صدا همه ایرادات ای که این سیستم دارد به چشم می آید و نوشتن Review کمی سخت میشود. سخت از آن جهت که شنونده ناراضی مجبور است بر اساس قیمت و کلاس ساخت سیستم   بنویسد نه بر اساس ایده ال هایی که تا حالا شنیده است. اما من نوشته های زیر را برای سرگرمی نوشتم و پیشنهاد میکنم شما هم برای سرگرمی بخوانید و اگر در پی انتخاب بلندگو زیر ۲۰۰۰ دلار هستید از آقای رحمانی بخواهید آنرا برای شما دمو کند. فکر میکنم با خواندن Review شاید بیشتر با شاخص های صدا آشنا شویم و مفاهیم مربوط به تحلیل صدا را بهتر درک کنیم و بر اساس نوشته های قبلی Review به هیچ وجه نمیتواند آنطور که باید به شنونده کمک کند و  Audiophile نباید تنها به آن توجه کند. هیچ چیزی جای تجربه شنیداری در یک محیط و شرایط مناسب را نمیگیرد. شرایط آکوستیکی ایده ال نبود و سقف تا حدی مشکل ایجاد میکرد اما بدلیل کوتاه بودن ارتفاع پایه ، شنونده میتوانست با فرو رفتن در مبل (کاهش ارتفاع گوش شنونده نسبت به زمین) صدای نسبتا خوبی بشنود و تصویر صدای خوبی داشته باشد. دیوار عقب و پنجره سمت چپ هم بود اما خیلی بنظرم مشکل ساز نبود. کابلها مثل بیشتر مواقع ایده ال نبودند و از آقای رحمانی خواستم یک دست کابل رفرنس را برای دمو همیشه نگه دارند تا سیستم دمو در این قسمت به محدودیت نخورد. سیستم با سورس دیجیتال Pathos Endorphin و آمپلی فایر Pathos Cinema-X پنج کاناله بهمراه کابلهای Transparent و ML جمع شده بود. بلندگوی Revel M22 یک بلندگوی ۲way با فرکانس کراس آور ۲٫۲khz ، حساسیت  ۸۵dB و حداقل امپدانس ۴٫۸ اهم. این بلندگو ها به فاصله تقریبا ۲٫۵ متر از هم قرار گرفتند و تصویر صدای نسبتا خوبی داشتند. صدای این بلندگو Reveal تر از بلندگوهایی مانند Sonus و B&W (مدلهای هم قیمت Revel M22) بود اما نه به اندازه Dynaudio هر چند دو بلندگو در کنار هم نبودند تا آنها را با هم مقایسه کنم. تصویر صدای (Soundstage) خوبی داشتیم و صدا جداسازی Separation و Detail خوبی داشت هر چند کمی در فرکانسهای بالا Openness را از دست میداد ولی در فرکانسهای وسط صدا خوب بود و گسترش ناحیه پایین Bass همانند اکثر ۲way ها محدود بود. صدا Micro خوبی نداشت و البته در این کلاس قیمتی نمیشود از بلندگو انتظار بیشتری داشته باشیم و جنس صدای درایور (عدم Neutrality درایور) و Tweeter به گوش قابل درک بود. صدا نسبت به تغییر ولوم حساسیت زیاد نداشت در ولوم های پایین و بالا رفتار خوبی داشت. اثر Boxing به گوش میرسید و در این قسمت انتظار بیشتری از بلندگو میرفت اما اثر آن ناراحت کننده نبود. شکایت من کمی به حالت ارزان بودن صدا بر میگشت که ممکن بود تا حدی کابلها در آن دخیل باشند اما فکر میکنم Revel از درایورهای با کیفیت بالا استفاده نکرده است. صدای Upstream با بلندگو سازگار بود و صدایی راحت با ریتم خوب داشتیم. Detail زیاد بلندگو با Detail کم لامپ ، محدودیت فرکانسی بلندگو با محدودیت فرکانسی لامپ و کم جریان دهی لامپ با خوش درایو بودن بلندگو جور بود و در مجموع صدا کنترل شده و خوب بود. سازگاری خوب و در حد انتظار بود هر چند Cabling نیاز به توجه بیشتر داشت. کمی صدا حالت گنگ (عدم احساس نزدیکی به صدا) داشت که نمی دانم به کابل بلندگو بر میگشت یا به کراس آور بلندگو. بلندگو ۲way با اتاق هم تا حد خوبی جور بود و Soundstage خوبی داشتیم که به لذت شنیداری کمک میکرد. همانطور که قبلا گفتم در فضاهای محدود و کوچک بهتر است از ۲way استفاده کنیم. سرعت پاسخ دهی بلندگو در مقایسه با بلندگوهای درایوری خوب بود و تصویر نسبتا Sharp ای داشتیم. داشتم موقع شنیدن صدا حدس میزدم فرکانس کراس آور چقدر هست اما حدسم غلط از آب درآمد. فکر میکردم بین ۱٫۵ تا ۲ کیلو هرتز هست که واقعیت ۲٫۲ کیلو هرتز بود. صدا در ناحیه اطراف فرکانس کراس آور کمی تغییر حالت داشته و میتوان تا حدی فرکانس را حدس زد. صدا در مجموع خوب بود اما با عالی فاصله داشت و بلندگو در همه پارامترها شاخصی متوسط داشت.

اگر خاطرتان باشد در گذشته در مورد های فای گرفتگی نوشتم و دلیل آن هم این بود بسیاری از Audiophile ها تقریبا فراموش میکنند باید از شنیدن موسیقی لذت ببرند نه ارتقا سیستم صوتی و این مساله باعث میشود همیشه در ذهنشان بدنبال تغییر سیستم باشند. قلقلک دادن هم به شکلهای گوناگون یکی از کارهای (البته الان دیگه شده تخصص) برخی از فروشندگان است که نمیگذارند شنونده با خیال آسوده به سیستم خود گوش دهد. من هم ارتقا رو دوست دارم و ادعا نمیکنم به این مساله علاقه مند نیستم و هر زمانی که حساب بانکی اجازه ارتقا بدهد بفکر ارتقا می افتم  اما چون میدانم باید این هوس های خوشایند را کنترل کرد یه جورایی بدنبال راه حل میگردم. به دو شکل میتوان این کنترل را اعمال نمود یکی از درون و یکی از بیرون. منظور از کنترل از درون همان مساله منطقی و اقتصادی اندیشیدن هست که به ما کمک میکند بهینه تر تصمیم بگیریم و من پیشنهاد میکنم بجای خواندن مجلات های فای  و یا سایتهایی مثل سایت من بدنبال موسیقی های شنیدنی و تهیه آنها باشید. راه حل دوم برمیگردد به ایجاد یک عامل محدود کننده در بیرون. بنظر من بهترین راه حل برای جلوگیری از هزینه های بالا در جریان گذاشتن خانمها میباشد. فرقی نمیکند شما مجرد یا متاهل باشید چرا که تا آنجایی که من میدانم خانمها چه در ایران و چه در خارج نگاه مثبتی به این مساله ندارند. در حالت تجرد مادر خانه میتواند همان نقشی را داشته باشد که همسر خانه برای شخص متاهل و اگر شما قیمت سیستم هایی را که میخرید تقسیم بر ده نکرده و عدد آنرا دقیق و درست به اطلاع همسر برسانید تقریبا مشکل های فای گرفتگی شما حل خواهد شد. خانمها در بیشتر مواقع واکنشهای جالبی در مورد Hi-Fi نشان میدهند و گاهی برخوردشان برای کسی که شیفته Hi-Fi هست کاملا دلسرد کننده اما خنده دار و جالب است. یکی از Audiophile ها (فکر کنم در امریکا) تعریف میکرد  یک آمپلی فایر مارک لوینسون سری رفرنس ML No.33 (تقریبا سی و پنج هزار دلار و الان سری جدیدش بنام No.53 در حال ساخت هست) را خریداری و به خانه آوردم و با شور و علاقه خاصی سیستم را Setup کردم. مادرم سری به اتاقم زد و آمپلی فایر را دید و گفت چه بخاری خوبی خریدی ؟!

البته منظورم این نیست خانمها نگاهشان ایراد دارد و من و شما را خوب درک نمیکنند (همانطور که در بخش تفاوت ها نوشتم هر کسی نگاه خود را دارد و باید به همه نگاه ها احترام گذاشت) اما چون در اکثر موارد  تفاوت نگاه خیلی زیاد هست این تفاوت منجر به بروز واکنشهای جالبی از سوی آنها میشود. مهم اینست که ما از این تفاوت نگاه استفاده کنیم و به نتیجه مطلوب برسیم. جالب است بدانید پارامتری بنام WAF تعریف شده است که مخفف Wife Acceptance Factor میباشد و معنی آن شاخص رضایت همسر میباشد. با اهمیت دادن به این فاکتور میتوانید مسیری معتدل در پیش بگیرید.

بدلیل تماسهایی از سوی برخی از علاقه مندان لازم شد شماره تلفن تماس نمایندگیها و فروشندگان سیستم های صوتی Hi-Fi را در سایت بنویسم تا دوستان مجبور به ایمیل زدن نباشند. اگر شرکتی هم فعالیت دارد که من خبر ندارم میتواند خبرم کند تا شماره تماس اش را در سایت قرار دهم.

استودیوی آوین آوا آرتا (آقای امیدوار) ۲۲۹۴۵۵۹۶ -۰۲۱ و همراه ۰۹۱۲۳۳۸۱۴۷۶

شرکت آودیو آرت رفرنس (آقای حجت کاشانی) ۲۲۰۹۵۹۱۹-۰۲۱ و همراه ۰۹۱۲۱۹۴۴۰۶۱

شرکت High-End Audio (آقای فاطمی) ۲۲۰۹۸۵۲۶-۰۲۱ و همراه ۰۹۱۲۱۰۴۰۳۰۳

شرکت خلیج (آقای همایون خرمی) ۶۶۷۰۶۱۴۹-۰۲۱

شرکت یارامانا (آقای رحمانی) ۸۸۶۹۴۰۹۰-۰۲۱ و همراه ۰۹۱۲۲۸۶۰۲۳۴

شرکت جم Jam Corporation (آقای راد) ۸۸۸۲۶۰۸۶-۰۲۱

شرکت رکسان (آقای کیوان ناهید که الان دیگه ایران نیستند) ۲۲۲۲۹۷۰۴-۰۲۱ و همراه ۰۹۱۲۱۱۴۳۳۴۴

شرکت ره آورد صدای شرق (آقای سعادت) ۸۸۷۲۲۵۹۳-۰۲۱

شرکت FM Audio (آقای منادی زاده) شماره ۰۹۱۲۲۰۴۸۷۰۱

آلبوم به تماشای آب های سپید کاری مشترک از حسین علیزاده و ژیوان گاسپاریان میباشد که امسال نامزد دریافت جایزه گرمی Grammy شد (Category 72 را ببینید) و بین ۵ کاندید نهایی در قسمت موسیقی سنتی ملل قرار گرفت (جایزه نهایی به آلبوم Blessed رسید). این اثر مشترک کاری از شرکت هرمس بوده و کیفیت رکورد نسبتا خوبی دارد. این آلبوم را دوست گرامی ام جناب آقای دکتر کیهانی به من معرفی نمودند و من هنوز وقت کافی برای شنیدنش نداشتم البته سعی میکنم در اولین فرصت در مورد شاخص صدای رکورد بنویسم. خیلی گوشم به کارهای آقای علیزاده آشنا نیست اما چند اثر ایشان مانند موسیقی فیلم  دل شدگان و اثر ارزنده  نی نوا بسیار برایم شنیدنی و جذاب است. چقدر خوب میشد این آثار ارزشمند در بهترین شرایط آکوستیکی با سیستمهایی رفرنس ضبط میگردید.